Zauważ mnie! Zapobieganie wykluczeniu dzieci i młodzieży

Psycholodzy, pedagodzy i prawnicy skupieni wokół Grupy Projektowej „Zauważ mnie!” zakończyli przygotowania do wdrożenia projektu „Zauważ mnie! Zapobieganie wykluczeniu dzieci i młodzieży”. Działania, w założeniu mają chronić dziecko wieloobszarowo, zapobiegać jego wykluczeniu środowiskowemu.

– Przyjęliśmy, że projekt zostanie wdrożony do realizacji we wrześniu 2022 roku – mówi Anna Matusz, Kierownik Grupy Projektowej, pracującej od prawie roku nad przygotowaniem podstaw projektu. – nad jego realizacją pracowało prawie 20 osób, w tym psycholodzy, prawnicy, pedagodzy.

 Projekt zakłada wsparcie dziecka wykluczonego społecznie – szczególnie ze względu na wykorzystanie seksualnie, ubóstwo, chorobę, tożsamość seksualną, wychowanie w związkach jednopłciowych, problemy psychiczne, status rodzica – poprzez zapobieganie: urazom psychicznym (zaburzenia: emocjonalne, seksualne, obrazu własnej osoby oraz w funkcjonowaniu społecznym), wykluczeniu społecznemu (szkoła), powtórnej wiktymizacji (instytucje, środowisko lokalne, rodzina). Będzie to możliwe dzięki podjęciu działań skierowanych do opiekunów ustawowych (Rodzina), samorządów (Asystent Rodziny), placówek edukacyjnych (Szkoła). Zostaną stworzone m.in strony internetowe, dedykowana infolinia, czat, platforma e-learningowa i cykle szkoleń online. Specjaliści będą udzielali wsparcia w ramach dyżurów. Rodziny z dziećmi dotkniętymi wykluczeniem będą objęte wsparciem Zespołów Wsparcia Rodziny (opiekun rodziny, psycholog/seksuolog oraz prawnik). Projekt będzie realizowany dwujęzycznie (polski, angielski) i proponowany do wdrożenia organizacjom w Europie. Pozwoli to także na ochronę przed wykluczeniem dzieci obcojęzycznych w Polsce.

Projekt ma uzmysłowić wieloaspektowość wykluczenia dziecka i stworzyć trwałą sieć wsparcia, tak wirtualną i stacjonarną, w lokalnym środowisku dziecka – dodaje psycholog Małgorzata Parszewska, Koordynator Merytoryczny Projektu. – Dziecko powinno być objęte ochroną szczególną i trwałą. Zaś wszelkie działania wykluczające piętnowane z całą mocą i przy społecznym zrozumieniu i współdziałaniu.

Działania realizowane w ramach projektu będą skupione na zapobieganiu, wykrywaniu oraz radzeniu sobie z wykluczeniem społecznym dzieci i młodzieży oraz będą obejmowały jego szerokie spektrum tj. wykluczenie ze względu na doświadczenie wykorzystania seksualnego, wychowanie w związkach jednopłciowych, problemy psychiczne, ubóstwo, tożsamość seksualną, orientację seksualną, status rodziny itp. Zgodnie z przeprowadzonymi badaniami własnymi z 629 przebadanych uczniów, aż 27% doświadcza wykluczenia. Jak wskazuje Europejski Trybunał Obrachunkowy (2020), co czwarte dziecko zagrożone jest wykluczeniem społecznym, a tylko 6% nastolatków w Polsce jest otwartych na temat orientacji i tożsamości w środowisku szkolnym (RPO, 2020). Zgodnie z IBE, około 1/3 uczniów doświadcza w ciągu miesiąca, co najmniej kilku agresywnych zachowań rówieśników, które uznaje za przykre, a co dziesiąty uczeń doświadcza w szkole długotrwałej przemocy i dręczenia. Doświadczenie Wnioskodawcy w zakresie wsparcia rodzin osadzonych, również wskazuje na problem wykluczenia społecznego z jakim mierzą się dzieci i młodzież w tych rodzinach. Młodzi ludzie (17%), obawiają się wykluczenia społecznego, co wpływa na ich bierną postawę wobec zachowań dyskryminacyjnych w stosunku do rówieśników. (IBE,2014). Wykluczenie społeczne powoduje obniżenie samooceny, wpływa na pewność siebie oraz może prowadzić do urazu psychicznego. Pasywna postawa rówieśników wzmacnia poczucie osamotnienia i lęk, a niewystarczająca pomoc psychologiczna w szkołach lub jej brak, ogranicza możliwości uzyskania wsparcia. Jak pokazują dane NIK, w 2019 roku w oświacie na stanowisku psychologa zatrudnionych było 10 874 osób, przy sięgającej ponad 20 tys. liczbie szkół, a zgodnie z Ogólnopolskim Związkiem Zawodowym Psychologów na wizytę w poradni psychologiczno-pedagogicznej czeka się do 1 roku. Stąd istotne jest udostępnienie szybkiej pomocy specjalistycznej, co będzie możliwe dzięki stworzeniu infolinii oraz czatów skierowanych zarówno do najmłodszych osób zagrożonych wykluczeniem, ale także do ich opiekunów. Ich anonimowość umożliwi dotarcie do większej liczby odbiorców oraz wesprze działania Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę, która ze względu na dużą liczbę połączeń, nie jest w stanie odpowiadać na część z nich (informacja ze stron Fundacji).

Celem jest stworzenie sieci wsparcia (także lokalnej),zakładającej budowanie poczucia bezpieczeństwa młodych osób oraz minimalizowania czynników ryzyka i konsekwencji psychologicznych związanych wykluczeniem. Wspomniana sieć składać się będzie z osób i instytucji najbliższych dzieciom i młodzieży wykluczonej społecznie. Będą to m.in członkowie rodzin (także wielopokoleniowych), przedstawiciele ustawowi, psychologowie i pedagodzy szkolni, asystenci rodziny, kuratorzy społeczni oraz pracownicy placówek opiekuńczo-wychowawczych. Celem będzie podnoszenie ich kompetencji, świadomości oraz nauka odpowiedniego reagowania i wspierania młodych osób wykluczonych m.in ze względu na tożsamość i orientację seksualną oraz doświadczenie wykorzystania seksualnego, które obecnie nie mogą liczyć na wsparcie szkoły. Jest to związane m.in. z ustawą „Lex Czarnek”, która wpłynie na jakość edukacji seksualnej w szkołach i zredukuje ją do informowania o antykoncepcji i technikach realizacji aktywności seksualnej. Skutkować to będzie mniejszą świadomością dzieci i młodzieży oraz wzrostem wykluczenia społecznego, ze względu na niewystarczającą wiedzę w tym zakresie. Oprócz małych możliwości wsparcia ze strony szkoły, młodzi ludzie często nie mogą liczyć na wsparcie ze strony najbliższych. Jak wskazują badania grupy Ponton zaledwie 27% rodziców rozmawia z dziećmi na tematy związane z przemocą seksualną (Ponton, 2013), co więcej osoby dorosłe (rodziny wielopokoleniowe), obawiają się rozmów o konfliktach rówieśniczych i wykluczeniu. Często nie potrafią ocenić czy dzieci mają do czynienia jedynie z żartem, z konfliktem czy już z przemocą rówieśniczą (Słowik, 2020). Ponadto ich osąd sytuacji może być zniekształcony przez mechanizmy psychologiczne tj. zaprzeczenie i wyparcie. Dlatego istotne jest skupienie się na podnoszeniu ich umiejętności w kontekście rozpoznawania i pomocy dzieciom i młodzieży wykluczonej społecznie oraz stworzenie sieci wsparcia z instytucjami współpracującymi z rodziną tj. kuratorzy społeczni, szkoła oraz asystenci rodziny, którzy dzięki zdobyciu odpowiedniej wiedzy, będą mogli także w swoim zakresie wspomagać rodziców i opiekunów ustawowych w podejmowaniu adekwatnych interwencji. Ograniczony dostęp szkół do otrzymywania wsparcia ze strony organizacji pozarządowych, uzasadnia konieczność szkolenia pedagogów i psychologów szkolnych, którzy będą mogli skorzystać z tej możliwości poza szkołą. Szkolenie kuratorów społecznych oraz asystentów rodzin ma także swoje uzasadnienie. Jak pokazują statystyki 44% kuratorów (Skowroński,2016) oraz 60% asystentów rodzin doświadcza wypalenia zawodowego, co może negatywnie wpływać na wsparcie jakie niosą rodzinie. Ma to związek z obciążającym psychicznie charakterem pracy, ale także brakiem środków na szkolenia (Rojek-Socha, 2021) oraz poczuciem braku skuteczności zawodowej (Mickiewicz i Głogowska, 2016). Prowadzenie szkoleń z zakresu psychologii i prawa w kontekście wspierania rodzin dzieci wykluczonych społecznie, pomoże tym grupom na zbudowanie pewności siebie i własnych kompetencji w strefie zawodowej, a w efekcie pozytywnie wpłynie na ograniczenie występowania konsekwencji psychologicznych wykluczenia społecznego dzieci i młodzieży. Wszystkie działania prowadzone będą online. Jest to forma sprawdzona i wykorzystywana przez Wnioskodawcę już od kilku lat. Umożliwi to dotarcie do dużego grona odbiorców (kampania społeczna, social media), ale także zapewni bezpieczeństwo w sytuacji pandemii COVID-19. Uzupełni także – w sposób komplementarny – działania organizacji w zakresie przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu i zjawisku przemocy.

W ramach wstępnych ustaleń firma Galena Sp. z o.o. właściciel marki  Telegrosik – Partner Stowarzyszenia w wielu inicjatywach udostępni na potrzeby realizacji Projektu bezpłatną infolinię.

Do współdziałania zaprosimy także polskie koncerny – mówi Paulina Hummel, Pełnomocnik Zarządu ds. Kontaktów Instytucjonalnych. – oraz instytucje, które dotąd wspierały działania naszej organizacji. To jeden z najważniejszych Projektów realizowanych przez Pro Civium, bardzo ważny dla nas, dlatego niezwykle starannie przygotowujemy się do jego wdrożenia.

Poprzedni wpis
Konferencja Rady Pracodawców
Następny wpis
(UN)Forgettable – zaczynamy działania!
Menu