KWARTALNIK | NR 2/2020 | 12.20 - 06.21 | CZASOPISMO POSTPENITENCJARNE

SYSTEMY PENITENCJARNE W SZWECJI, WIELKIEJ BRYTANII, HOLANDII

System penitencjarny w Szwecji

Szwedzki system penitencjarny kieruje się hasłem battre ut – „wychodzi lepszy”. Oznacza to, że podejmowane działania mają przynieść efekt poprawy. Zadaniem szwedzkiej służby penitencjarnej jest zapewnienie zaufania społeczeństwa do władzy. Jednocześnie służba więzienna i probacyjna ma umożliwiać klientom systemu powrót do życia na wolności w zgodzie z obowiązującymi zasadami prawnymi. Celem służby jest powstrzymanie recydywy. Do tego potrzeba zaangażowania zarówno funkcjonariuszy, jak i ludzi w społeczeństwie wolnym. Więzień musi posiąść umiejętności, wiedzę, wartości i postawy, które umożliwią mu życie na wolności zgodne z prawem.

Wśród przyjętych w 2004 roku do zakładów karnych w Szwecji blisko połowa została skazana albo za przestępstwa przeciwko mieniu (22%), albo za przestępstwa przeciwko osobie (18%), z czego 12% to przestępstwa napaści. Do typowych należą także skazani za przestępstwa związane z narkotykami (13%) i przestępstwa prowadzenia pojazdu pod wpływem środków odurzających (21%). 93% przyjętych do zakładu karnego to mężczyźni. Udział procentowy kobiet może się wydawać mały. Warto jednak zauważyć, że również w Szwecji, podobnie jak w innych miejscach na świecie, jest to najszybciej rosnąca grupa skazanych.
Wśród sprawców najpoważniejszych przestępstw, takich jak gwałt, zabójstwo, rozbój, napaść i przestępstwa przeciwko wierzycielom, udział mężczyzn wśród skazanych wynosił w 2004 roku 97-100%; generalnie jednak co piąty trafia do więzienia za przestępstwa przeciwko mieniu. Tyle samo zostaje skazanych za narkotyki i przestępstwa związane z przemocą. Tylko co dwudziesty jest oskarżony za przestępstwo o charakterze seksualnym. Skazani za zabójstwo tworzą bardzo niewielki procent więziennej populacji. Co czwarty uwięziony to osoba bezdomna. Tylko co trzeci jest żonaty lub ma stałego partnera. Co drugi, gdy trafił do więzienia, był bezrobotny i tylko co czwarty miał stałą pracę. Co dziesiąty jest na rencie lub w trakcie jej przyznawania. Większość skazanych przebywających w więzieniu to ludzie w średnim wieku i młodzi. Z przyjętych do zakładów karnych w 2004 roku 38% znajdowało się w grupie wiekowej od 40 lat wzwyż, 28% w grupie 30-39 lat i tyle samo w grupie 21-29 lat.

Cela w szwedzkim więzieniu jest jednoosobowa i ma minimum 6 m2. W celi jest łóżko, szafa, stół, krzesło i półka na książki. Więzień dodatkowo może wnieść kilka osobistych przedmiotów. Cele są zamknięte w porze nocnej od 20.00 do 6.30. Śniadanie jest o 6.30, obiad o 12.00 i kolacja o 17.00. Od obiadu do czasu zamknięcia celi więzień dysponuje czasem wolnym. Ma do dyspozycji salę gimnastyczną, stół do gry w bilard, może też kontaktować się z innymi skazanymi na oddziale. Od śniadania do obiadu osadzony ma obowiązek uczestniczyć w użytecznych zajęciach i różnych programach. To może być praca, nauka, udział w terapii i programach nastawionych na zwalczanie nałogu czy kontrolowania agresji itd. Wszystkie zajęcia przemyślane są tak, by dawały doświadczenie, wiedzę, umiejętności, kontakty z ludźmi na wolności po to, by przybliżyć szanse więźnia do wyjścia na wolność i aby szanse na powrót do więzienia były minimalne.

Zakłady penitencjarne w Szwecji można podzielić na 3 grupy:

  • zakłady przeznaczone dla zwykłych przestępców skazanych na kary więzienia lub ciężkie roboty,
  • specjalne zakłady szpitalne lub internaty powołane dla realizowania zadań defense sociale, zakłady dla młodocianych.

W ramach reguł rządzących systemem klasyfikacji selekcja więźniów odbywa się poszczególnymi etapami:
1.  W celu zaliczenia danego więźnia do odpowiedniej grupy zostaje on wstępnie poddany badaniom psychiatrycznym oraz obserwacji zmierzającej do określenia jego osobowości (cech charakteru, przeszłości, zdolności do pracy, kwalifikacji i wykształcenia zawodowego). Badania powyższe, obligatoryjne dla wszystkich skazanych co najmniej na okres 6cio miesięcznego pozbawienia wolności, prowadzone są w specjalnie dla tych celów stworzonych zakładach przez odpowiedni personel kierowniczy przy współpracy lekarzy i psychiatrów.
2. Raport wraz z odpowiednią opinią przesyłany jest następnie do Administracji Centralnej, która decyduje o umieszczeniu więźnia w określonym zakładzie penitencjarnym (realizuje się tu proces decentralizacji).

Działania, które mają na celu dążenie do zminimalizowania skutków prizonizacji, kształtują się następująco:

zapewnienie podstawowych potrzeb fizjologicznych:

  • jedzenie i picie:
  • w otwartych więzieniach osadzeni mogą gotować sobie sami
  • przestrzeganie zasad dietetycznych zarówno ze względów zdrowotnych jak i religijnych.

zakaz spożywania alkoholu i zażywania narkotyków:

  • spełnienie seksualne – intymne wizyty partnerskie i przepustki, które wynikają z przepisów, umożliwiają realizację podstawowych potrzeb i podtrzymują kontakt ze społeczeństwem otwartym

bezpieczeństwo:

  • zapobieganie alienacji
  • ochrona skazanych
  • eliminowanie izolacji od społeczeństwa otwartego
  • uwzględnianie przez funkcjonariuszy trudnej sytuacji więźnia, związanej z faktem pozbawienia wolności

Najpopularniejsze zakłady karne w Szwecji:

Tillberga – to więzienie fabryka. Jest to zakład o maksymalnym stopniu zabezpieczenia. Tillberga to otwarty zakład karny, przewidziany dla 120 więźniów, który jednak dla dobra atmosfery pracy zazwyczaj nie przyjmuje więcej niż 80. Wizytującym przypomina miejsce terapii przez pracę. Więźniowie zarabiają pracując w tartaku, a stawki mają takie, jak pracownicy wolnościowi.

Kumla – od 1965 roku mieści się tam największe (257 miejsc) więzienie w Szwecji, w którym przebywał m.in. Mijailo Mijailović – morderca Anny Lindh, szwedzkiej minister spraw zagranicznych. Nazywany jest zakładem monstrum, gdzie podziemne korytarze pozwalają więźniom na samodzielne przemieszczanie się w zakładzie, ale pozbawiają go świeżego powietrza i wielu z nich już krótko po przybyciu do tego zakładu ma poważne problemy ze zdrowiem.

Taby – otwarty zakład karny położony blisko Uniwersytetu w Uppsali. Przeznaczony dla 20 skazanych, którzy czas kary chcą poświęcić nauce i studiowaniu. Co roku trafia tam na 6/7 miesięcy od 40 do 50 skazanych.

Przykład konkretnego rozwiązania penitencjarnego w Szwecji, czyli elektroniczny monitoring (elektroniczna bransoleta) po raz pierwszy pojawił się w 1994 roku. Na stałe został umieszczony w katalogu kar w 1997 roku. Na korzyść elektronicznej kontroli przemawiały następujące argumenty:

  • pozytywne doświadczenia amerykańskie,
  • szkodliwe efekty więziennej izolacji i potrzeba ograniczenia stosowania kary pozbawienia wolności,
  • możliwość sprawnego kontrolowania skazanego i ograniczenia jego wolności,
  • atrakcyjność środka jako alternatywy dla krótkich (do 3 miesięcy) kar pozbawienia wolności,
  • planowane oszczędności finansowe,
  • brak przekonania, by elektroniczny monitoring mógł zagrażać integralności osoby w stopniu wyższym, niż czyni to kara więzienia.
Anna Matysiak

System penitencjarny w Wielkiej Brytanii

Kary pozbawienia wolności i więzienia były znane już państwom starożytnym. Mimo krytyki, instytucje więzienne przetrwały do dziś i są częścią systemu penitencjarnego, który jest istotnym czynnikiem pozwalającym na funkcjonowanie państwa. Pozwala on na precyzyjne określenie sposobu, miejsca oraz czasu odbycia kary. Samo więzienie jest skomplikowaną instytucją działającą na poziomie wieloaspektowym, której zadaniem nie tylko jest izolacja przestępców od społeczeństwa, ale również kształtowanie w więźniach postaw prospołecznych, aby po wyjściu z więzienia nie chcieli ponownie wrócić na drogę przestępczości. Społeczność więzienną można podzielić na dwie grupy: jedną z nich stanowi personel, a drugą – osadzeni. Obie te grupy obcują ze sobą na co dzień; jedyne co ich różni to cele, rola oraz pozycja w środowisku więziennym.

Jednym z systemów wyróżniającym się na tle państw europejskich jest system penitencjarny Wielkiej Brytanii. Swoją wyjątkowość zawdzięcza on prawu precedensowemu po angielsku zwanym common law. Jest to typ systemu prawnego, który stosowany przez sędziów pozwala na rozstrzyganie spraw w danych okolicznościach, gdy pojawiają się problemy na tle moralnym oraz gdy występują prawne wątpliwości sędziego. Kary w Wielkiej Brytanii są dobierane do konkretnego przestępstwa oraz są metodami, które oddziałują na sprawcę (method of treatment), gdyż prawo brytyjskie nie zna podziału na kary, środki karne oraz zabezpieczające. Teoretycznie głównie stosowaną metodą jest kara pozbawienia wolności, ale w praktyce często bywa inaczej i nie jest ona zbyt często orzekana przez sądy.

W Wielkiej Brytanii, tak jak w Polsce, istnieje podział na więzienia dla kobiet, mężczyzn oraz dla młodocianych przestępców. Oprócz tego podstawowego podziału wyróżnić można podział na więzienia lokalne (local prison), które znajdują się w pobliżu sądu, gdzie odbywa się proces oraz areszty więzienne (remand prisons) do których trafiają osoby podejrzane o popełnienie przestępstwa lub oczekujące na datę procesu.

Kategorie klasyfikacji więzień w Wielkiej Brytanii zależą od stopnia niebezpieczeństwa i zagrożenia osadzonych w nich przestępców. Wyróżniamy trzy podstawowe typy klasyfikacji: A, B i C. Typ A są to więzienia o maksymalnym stopniu kontroli dla więźniów zagrażających bezpieczeństwu publicznemu lub narodowemu. Natomiast typ B to więzienia o mniejszym rygorze, dla więźniów, których pobyt na wolności byłby ryzykowny. Więzienia typu C posiadają najlżejszy stopień zabezpieczeń dla więźniów, których ewentualna ucieczka jest mało prawdopodobna, ale którym nie można zaufać, że będą poprawnie funkcjonowali w społeczeństwie. Kategorie klasyfikacji więzień w Wielkiej Brytanii podobne są do klasyfikacji typów więzień w Polsce. W Polsce również wyróżniamy trzy typy podziału więzień, tj. zamknięte, półotwarte i otwarte. Każdy z nich różni się od siebie stopniem zabezpieczenia, izolacji skazanych oraz wynikającymi z tego obowiązkami i uprawnieniami w zakresie poruszania się w zakładzie karnym oraz poza jego obrębem.

W Zjednoczonym Królestwie wyróżniamy cztery kategorie bezpieczeństwa dla dorosłych więźniów, tj. A, B, C i D. Każda z kategorii różni się od siebie poziomem zabezpieczeń oraz celem każdej z nich jest przede wszystkim ochrona samego osadzonego, personelu więzienia i ogółu społeczeństwa.

Kategoria A przyznawana jest przestępcom uznawanym za niebezpiecznych, którzy w przypadku ucieczki, byliby zagrożeniem dla społeczeństwa, policji i bezpieczeństwa narodowego. Celem stosowania wysokiego poziomu zabezpieczeń jest uniknięcie przypadków ucieczki przez więźniów z tej kategorii. Obecnie istnieje dziewięć zakładów karnych, w których karę odbywają osadzeni przydzieleni do kategorii A (Belmarsh, Doncaster, Frankland, Full Sutton, Long Lartin, Manchester, Wakefi eld, Whitemoor i Woodhill). Z racji tego, że zakładów karnych dla osadzonych z kategorii A jest znacznie mniej niż z pozostałych kategorii, to osoby pozbawione wolności często mogą odbywać karę w odległej miejscowości niż jej miejsce zamieszkania. Do przestępstw, które mogą prowadzić do umieszczenia w kategorii A, należy zaliczyć: morderstwo, usiłowanie morderstwa, nieumyślne spowodowanie śmierci, celowe użycie przemocy, gwałt, czyn lubieżny, napad z bronią w ręku, inne przestępstwa z bronią w ręku, importowanie lub dostarczanie narkotyków klasy A (heroina, kokaina, w tym crack, metadon, ecstasy, LSD, grzyby halucynogenne), posiadanie lub dostarczanie materiałów wybuchowych czy też przestępstwa powiązane z terroryzmem. Osadzeni, którzy zostali zakwalifikowani do kategorii A dzieleni są jeszcze na trzy podkategorie, które określają prawdopodobieństwo ucieczki. Podział ten wygląda następująco: standardowego ryzyka, wysokiego ryzyka i wyjątkowo wysokiego ryzyka.

Osadzeni przydzieleni do kategorii B nie wymagają bardzo wysokiego poziomu zabezpieczeń, ale nadal powinien on być wysoki. Również w tej kategorii zabezpieczenia mają służyć w celu zapobiegania ucieczce, gdyż więźniowie posiadający tę kategorię też są uznawani za zagrażających społeczeństwu. Zakłady karne tego typu znajdują się np. w Pentonville czy Wandsworth.

O sklasyfikowaniu skazanych do poziomu bezpieczeństwa o kategorii B decydują poniższe kryteria:

  • odbywanie kary 10 lat (lub więcej) pozbawienia wolności,
  • odbywanie kary dożywotniego pozbawienia wolności,
  • gdy podczas odbywania poprzedniej kary ograniczenia wolności osadzonemu został przyznany poziom bezpieczeństwa o kategorii A,
  • popełnienie przestępstwa o charakterze terrorystycznym,
  • podczas pobytu w areszcie osadzonemu przypisywano potencjalnie lub tymczasowo poziom bezpieczeństwa o kategorii A,
  • gdy poprzednia kara pozbawienia wolności wynosiła 10 lat (lub więcej),
  • więzień wcześniej dokonał ucieczki z zamkniętego zakładu karnego, uciekł policji lub z konwoju,
  • obecnie odbywa karę pozbawienia wolności za przestępstwa z użyciem przemocy, użycie groźby utraty życia, podpalenia, użycia broni palnej, rozboju, handlu narkotykami, przestępstwa seksualne.

Do kategorii C przydzielani są więźniowie, którzy nie posiadają wystarczającego zaufania, aby mogli zostać umieszczeni w zakładzie karnym typu otwartego. Istnieje wiele zakładów karnych, w których karę odbywają osadzeni kategorii C, np. Bullwood Hall, Channings Wood, Dartmoor, Huntercombe i Shepton Mallet.

O sklasyfikowaniu skazanego do poziomu bezpieczeństwa o kategorii C decydują następujące czynniki:

  • poprzedni wyrok, który odbywał, wynosił 12 miesięcy pozbawienia wolności (lub więcej) za przestępstwa z użyciem przemocy, groźby użycia przemocy, przestępstwa seksualne, handel narkotykami,
  • aktualnie odbywa karę 12 miesięcy pozbawienia wolności (lub więcej) za przestępstwa z użyciem przemocy, groźby użycia przemocy, przestępstwa seksualne, handel narkotykami,
  • w przeszłości próbował uciec spod dozoru policjantów, nie poddał się lub naruszył umowę o wpłaceniu kaucji,
  • wobec więźnia zasądzony jest nakaz konfiskaty lub innej opłaty.

W Polsce tak jak w Wielkiej Brytanii istnieje podobny system klasyfikacji więźniów do kategorii bezpieczeństwa. W polskich więzieniach również bierze się pod uwagę poziom zagrożenia dla społeczeństwa, jak mocno jest zdemoralizowana dana osoba oraz rodzaj popełnionego przestępstwa. Dzięki takiej klasyfikacji osadzeni kierowani są do odpowiednich zakładów karnych. W polskich więzieniach wyróżniamy grupy i podgrupy klasyfikacji.

Rodzaje zakładów karnych oznacza się literami:

  • M – dla młodocianych
  • P – dla odbywających karę po raz pierwszy
  • R – dla recydywistów penitencjarnych
  • W – dla odbywających karę aresztu wojskowego

Typy zakładów karnych oznacza się cyframi

  • 1 – typu zamkniętego
  • 2 – typu półotwartego
  • 3 – typu otwartego

System wykonania kary oznacza się literami

  • p – programowanego oddziaływania
  • t – terapeutyczny
  • z – zwykły
  • u – skazany, który został przypisany do innego systemu niż powinien (w przypadku spełnienia szczególnych okoliczności – § 52 ust. 2)

W obu systemach penitencjarnych występują więzienia typowe dla kobiet i matek z dziećmi. W Polsce takim więzieniem jest Zakład Karny w Krzywańcu, natomiast w Wielkiej Brytanii jest 19 kobiecych zakładów karnych oraz 5 dla matek z dziećmi. Tego typu więzienia skategoryzowane są jako otwarte, zamknięte lub lokalne. Kobiece więzienia również mają klasyfikacje kategorii bezpieczeństwa, tak jak to jest w przypadku mężczyzn (kategorie A, B, C i D). W zakładach karnych, w których przebywają matki z dziećmi, jako priorytet stawia się budowanie więzi między matką a dzieckiem. Cele w tego typu więzieniach są otwarte, nowonarodzone dziecko może przebywać z matką do ukończenia 18 miesiąca życia, ewentualnie do końca wyroku matki. W przypadku dłuższych wyroków starsze dzieci trafiają pod opiekę najbliższej rodziny lub krewnych, a w szczególnych przypadkach umieszczane są w specjalnie przeznaczonych w tym celu instytucjach.

Ciekawostką z systemu penitencjarnego Wielkiej Brytanii są zakłady karne typu weekendowego. Ten typ więzienia jest alternatywą dla osób z krótkimi karami pozbawienia wolności. Mają one na celu ograniczenie wpływu izolacji więziennej na człowieka oraz jego poprawne funkcjonowanie w społeczeństwie. Z zakładów karnych weekendowych mogą skorzystać osoby pracujące i uczące się w tygodniu. Kolejną ciekawą instytucją systemu więziennego są tzw. Hostele, które przeznaczone są dla drobnych przestępców, jak i tych z poważniejszymi wyrokami, którzy po wyrażeniu zgody trafiają do takiej placówki, gdzie mają szansę na przedterminowe zwolnienie z odbycia reszty kary pozbawienia wolności.

W brytyjskich więzieniach bardzo dużą wagę przykłada się do resocjalizacji (resettlement) osób skazanych poprzez realizowanie celu, jaki postawiła sobie służba więzienna w pomocy więźniom i ich rodzinom w readaptacji osadzonych w środowisku społecznym, do którego trafią po opuszczeniu zakładu karnego.

Wśród działań mieszczących się w ramach resettlement wyodrębnia się siedem obszarów – ścieżek (pathways). Są nimi:

  • zakwaterowanie,
  • edukacja, szkolenie i zatrudnienie,
  • zdrowie,
  • uzależnienie (narkotyki, alkohol),
  • finanse,
  • rodzina,
  • postawy, myślenie i zachowanie.

Działania resocjalizacyjne zaczynają się wraz z przekroczeniem przez skazanego murów więzienia lub w przypadku tymczasowo aresztowanych murów aresztu. Pierwszym etapem jest diagnoza, oszacowanie ryzyka recydywy, stopnia niebezpieczeństwa i obszarów potrzeb skazanego. Dopiero na tej podstawie dokonuje się alokacji więźnia i sporządza wraz z nim plan oddziaływań. Oddziaływania, z którymi styka się osadzony podczas pobytu w placówce penitencjarnej, są jasno określone w resettlement (resocjalizacji).

Oddziaływania w procesie resocjalizacji:

  • doradztwo,
  • podtrzymywanie więzi z rodziną,
  • system bodźców i zapracowanych przywilejów,
  • duszpasterstwo,
  • praca,
  • edukacja,
  • udział w programach oddziaływań,
  • promocja zdrowia,
  • przygotowania do opuszczenia zakładu.

Osadzeni, którzy są przydzieleni do kategorii D nie stanowią zagrożenia dla zdrowia i życia obywateli, przez co ich czyny są uznawane za mniej szkodliwe dla ogółu społeczeństwa. Z tego też powodu osoby pozbawione wolności posiadające tą kategorie umieszczani są w zakładach karnych typu otwartego. W więzieniach, w których są umieszczani mają niższy poziom zabezpieczeń oraz nie są tak rygorystyczne jak zakłady karne dla innych kategorii osadzonych. Osadzony ma możliwość pracowania poza murami więzienia, uczenia się oraz otrzymuje przepustki. Wszystkie te działania mają mu pomóc w szybszym powrocie do prawidłowego funkcjonowania w społeczeństwie po opuszczeniu murów zakładu karnego.

Po umieszczeniu w zakładzie karnym lub w areszcie więziennym osób tymczasowo aresztowanych dochodzi do zaklasyfikowania ich do danej kategorii bezpieczeństwa. Przy określaniu kategorii bierze się pod uwagę prawdopodobieństwo ucieczki oraz poziom zagrożenia dla społeczeństwa, gdy skazany przebywa poza więzieniem

System penitencjarny Wielkiej Brytanii wyróżnia się na tle innych państw europejskich. Pod niektórymi względami jest podobny do systemu więziennego Polski, m.in. są to kategorie klasyfikacji więźniów, typy więzień. Trudno system penitencjarny Zjednoczonego Królestwa nazwać rygorystycznym z powodu stosowania przez sędziów orzekających kary prawa common law. Natomiast cel jaki postawiła sobie służba więzienna w procesie resocjalizacji osadzonych jest pozytywnym aspektem w całym systemie penitencjarnym.

Magdalena Cech

System penitencjarny w Holandii

Warto na wstępie wspomnieć, że liczba skazanych w Holandii z roku na rok coraz bardziej spada, przez co obniża się wskaźnik przestępczości. Skutkiem tego jest zamykanie coraz większej ilości Zakładów Karnych, które są następnie przerabiane w kosztowne, ekskluzywne hotele. Od roku 2009 łącznie zamknięto już 27 więzień, więc jest to ogromny sukces. Można powiedzieć, że owe placówki świecą pustkami, zatem często sprowadza się do nich osadzonych np. z Norwegii. Według statystyk Holandia jest jednym z najbezpieczniejszych krajów na całym świecie. Wszystko podobno zawdzięcza się liberalnej polityce (np. prawu antynarkotykowemu), dozorowi elektronicznemu i przede wszystkim efektywnej resocjalizacji. W holenderskich więzieniach prowadzone są skuteczne programy resocjalizacyjne. W przypadku problemów, każdy osadzony ma prawo skonsultować się i liczyć na profesjonalną pomoc. Dla przykładu, osoby mające problem z narkotykami mogą udać się na terapię odwykową, więźniowie agresywni mogą skorzystać z pomocy psychologa, a ci z problemami o podłożu finansowym umawiani są na spotkania z doradcami finansowymi. Faktem jest, że aby proces resocjalizacji przebiegł skutecznie, osadzony musi tego chcieć, musi mieć motywację do zmiany dotychczasowego życia. Pracownicy holenderskich zakładów karnych próbują usunąć przyczynę, która doprowadziła do popełnienia przestępstwa. Jeszcze kilkanaście lat temu w Holandii był jeden z najwyższych w Europie współczynników prizonizacji, lecz w przeciągu kilku lat spadł on o około 43%.

Resocjalizacja nie stanowi tutaj jednak całości sukcesu holenderskiego więziennictwa. Szczytem zapełnienia więzień w tym kraju był moment, kiedy zainstalowano na lotnisku Schipol w Amsterdamie lepszą aparaturę kontrolną. Dzięki temu łatwiej można było wykryć przemytników narkotyków, głównie kokainy. Aktualnie policja skupia się na takich przestępstwach jak handel ludźmi czy terroryzm. Pospolici przestępcy mogą też liczyć na wyroki zastępcze – grzywny, prace społeczne oraz dozór elektroniczny. Madeleine Van Toorenburg, były naczelnik więzienia twierdzi, że coraz niższy współczynnik prizonizacji wiąże się z niską stopą wykrywalności przestępstw. Policja ma coraz więcej pracy i nie potrafi sprostać zadaniom. Problem pojawia się również, gdy ludzie nie chcą podejmować pracy w więzieniu, ponieważ boją się, że może ono zostać wkrótce zlikwidowane.

Zamknięte zakłady karne to wiele tysięcy metrów kwadratowych, które można wykorzystać. Władze Holandii namawiają prywatnych inwestorów, aby zmieniali oni charakter tych budynków. W ten sposób powstał jeden z luksusowych hoteli w miejscu więzienia – Het Arresthuis. Cieszy się on dużą popularnością i wysokimi ocenami turystów. Faktem jest, że miejsce budzi zainteresowanie i podziw, lecz nie każdy jest świadomy, że 150 lat temu funkcjonował tam najcięższy zakład karny w Holandii. Kary odbywali tam najgroźniejsi przestępcy; znajdowało się tam 105 cel z kratami w oknach i pryczami. Obecnie za taką przyjemność należy zapłacić od 110 do 300 euro za noc ze względu na wysoki standard. Miejsce jednak nie traci swojego pierwotnego charakteru, na co wskazuje wystrój wnętrz.

W Holandii skazani umieszczani są w różnych więzieniach, od zaostrzonego reżimu do tych typu otwartego. Każdy osadzony posiada swoją indywidualną celę, która na noc zostaje zamknięta. Posiłki dostarczane są do celi i tam także są spożywane – są to 3 posiłki dziennie, w tym jeden ciepły. Większa część więźniów pracuje, ponieważ jest to obowiązkowe. Osadzeni jednak robią to chętnie ze względu na kontakt z innymi, możliwość zagospodarowania czasu. Wypłata nie jest wysoka, jednak wystarczająca na zakupy w więziennym sklepie lub wypożyczenie telewizji. Aby ciekawiej spędzić czas wolny osadzeni mają możliwość korzystania z siłowni, oczywiście w określonych dniach i godzinach.

Jednym z popularnych holenderskich zakładów karnych jest Norgerhaven. Norwegia zawarła umowę z Holandią o wynajmie tego budynku i od dnia 1 września 2015 roku jest oddziałem więzienia Ullersmo. Zarządza nim norweski sztab pracowników. Odbywanie kary pozbawienia wolności jest zgodne z prawodawstwem norweskim, zatem wszelkie prawa i obowiązki przysługują osadzonym tak jak w Norwegii. Jeśli mają miejsce nowe czyny karalne, wtedy podlegają one prawu holenderskiemu.

Charakterystyka zakładu:

  • Norgenhaven to miejsce o wysokim poziomie bezpieczeństwa, posiadające 242 cele –indywidualna dla każdego;
  • Karę odsiadują tam mężczyźni;
  • Funkcjonariusze oraz osadzeni posługują się głównie językiem angielskim;
  • Więźniowie mają możliwość uczestniczenia w kursach i zajęciach po pracy (np. malarstwo, muzyka, ale również kursy z matematyki czy angielskiego);
  • Istnieje możliwość spędzania wolnego czasu na sali treningowej, w bibliotece, grając w koszykówkę, siatkówkę czy biegając;
  • Miejsca, w których mogą pracować osadzeni to pralnia, biblioteka, pomoc w kuchni, sprzątanie, pielęgnacja terenów zielonych;
  • Cela wyposażona jest w łóżko, szafę, biurko, telewizor (z norweskimi kanałami) i lodówkę.

Warunki więzienne panujące w Holandii są bardzo podobne do tych panujących w Norwegii. Nacisk kładzie się przede wszystkim na efektywną resocjalizację. W tym przypadku jednak bardzo istotna jest motywacja osadzonego do zmiany. W ostatnich latach jednak holenderskie Zakłady Karne świecą pustkami – więźniów ubywa, a placówki zostają zamykane. Oficjalne dane wskazują, że przestępczość w Holandii znacznie spadła, jednak funkcjonariusze uważają, że wiele przestępstw nie jest ujawnionych, ofiary przestają zgłaszać incydenty, a zorganizowane grupy przestępcze działają coraz prężniej. Potwierdzono, że wzrósł odsetek przestępczości zorganizowanej i przechodzi się do coraz bardziej niewidocznych form kryminalnych., które są poza kontrolą władz. W Holandii panuje liberalna polityka wobec narkotyków miękkich. Wiele osób jest świadomych, że to właśnie w tym kraju marihuanę pali duża część mieszkańców. Krytycy twierdzą, że wypromowano w ten sposób kraj jako główny ośrodek handlu narkotykami.

Aleksandra Sak
WYDAWCA: STOWARZYSZENIE INICJATYWA OBYWATELSKA "PRO CIVIUM" | WAYS TO GO | 2/2020 | STRONA 5

Informujemy, że czasopismo Ways to Go stało się częścią nowej formuły czasopisma PostPenit. Zapraszamy do lektury. Przepraszamy za powstałe niedogodności.

NUMER 1 | 26.06.2021

Nowy

Na ten numer Ways to Go musieliśmy trochę poczekać. Jednak jestem pewna, że warto! Wraz z nim prezentujemy Państwu nową odsłonę naszej strony – szybszą, z odświeżonym designem i nowymi opcjami. Od kilku miesięcy pracowaliśmy nad tym, aby nowy numer kwartalnika był obszerny i ciekawy. Nasi redaktorzy spisali się na medal. Czekamy na Państwa opinie i uwagi!

NUMER 2 | 22.12.2020

Z radością publikujemy już drugi numer naszego kwartalnika Ways to Go. W tym wydaniu staraliśmy się przybliżyć na tyle, na ile to możliwe informacje o tym, co naprawdę dzieje się w polskich więzieniach oraz przenalizowaliśmy pewne istotne kwestie prawne dotyczące osób pozbawionych wolności, a także porównaliśmy ze sobą różne systemy penitencjarne w Europie.

NUMER 1 | 9.10.2020

Premiera naszego Kwartalnika to dla nas bardzo ważna chwila. Oddajemy w Państwa ręce treści, które są dla nas istotne i którymi pragniemy się podzielić. Mamy nadzieję, że spełnimy naszą misję – wskażemy tytułowe „drogi wyjścia” osobom, które znalazły się na życiowym zakręcie. Pomoc jest bardzo ważna.

Menu