KWARTALNIK | NR 1/2021 | 06-08.2021 | CZASOPISMO POSTPENITENCJARNE

Wygląd więźniów: znaczenie tatuaży, fryzur i ubrań

Osadzeni przebywający w zakładach karnych na terenie Polski zobowiązani są do przestrzegania regulaminów. Każdy z tych regulaminów jasno mówi, że osadzeni są zobowiązani do przestrzegania swojej higieny, a każdą zmianę wizerunku powinni konsultować z dyrektorem jednostki; ponadto osadzonym nie wolno wykonywać tatuaży na terenie zakładu karnego. Każdy osadzony ma prawo do odpowiedniej do pory roku odzieży, obuwia oraz bielizny – jeśli nie otrzyma takiego prowiantu od bliskich to zakład jest zobowiązany do wydania poszczególnych przedmiotów.

Włosy to nasz naturalny element biologicznego wyposażenia, niemniej jednak coraz częściej włosy traktowane są jedynie w wymiarze estetycznym. W społeczeństwie utarło się kilka oznak co do poszczególnych fryzur, np.:

  • długie, luźno opadające włosy to wyraz odwagi;
  • ostrzyżone do gołej skóry to zazwyczaj wizerunek charakterystyczny m.in. wśród więźniów lub ogólnie ludziom poddanym rygorom.

Wśród więźniów, tak jak i wśród ludzi żyjących w warunkach wolnościowych, fryzura pełni ogromne znaczenie. W Polskim więziennictwie, osadzony powinien mieć krótką oraz schludną fryzurę, a w przypadku gdy chciałby zapuścić włosy, musi wyrazić na to zgodę dyrektor placówki.

Z kolei jeśli chodzi o znaczenie tatuaży, to jest to od wielu lat temat kontrowersyjny, ale wciąż niezmiernie interesujący i powszechny w środowiskach więziennych. Poniżej wymienię najpopularniejsze tatuaże występujące w środowiskach więziennych.

Takie tatuaże mogą dzielić się na:

1. Dobrowolne znaki

  • Kropka – oznacza fach złodziejski,
  • Strzałka – złodziej kieszonkowy,
  • Klucz przekreślony krzyżykiem – włamywacz.

W przypadku tatuaży na grdyce – twarz przesłonięta chustką oraz ręka z rewolwerem oznacza tajemniczego przestępcę. Natomiast serce z dwoma ostrzami i kropką w środku, na ramieniu, to „człowiek do wynajęcia”.

2. Symbole – jest to największa grupa wśród tatuaży w środowisku osadzonych. Nie są one objęte żadnymi normami – ich wygląd i funkcje zależą głównie od poszczególnych upodobań osadzonych.

Najpopularniejszymi znakami jak i symbolami, którymi „zdobią” się osadzeni są:

  • Pajęczyny – zazwyczaj znajduje się na łokciu, oznacza bardzo długi wymiar kary – nawiązanie do sieci pająka z której nie można się wydostać. Bardzo często tatuaż w postaci pajęczyny może mieć rasistowskie znaczenie;
  • Łzy – kilka łez czy nawet jedna łezka ma bardzo dużo znaczeń. Przypuszcza się, że tatuaż ten oznacza popełnienie zabójstwa, ale także może oznaczać długi wyrok kary;
  • Trzy kropki – zazwyczaj wokół oczu nawiązują bezpośrednio do religii i mogą oznaczać Ojca, Syna i Ducha Świętego;
  • Karty – oznacza, że skazany lubi hazard.

Bardzo popularne są także tatuaże w postaci słów/napisów, często w obcych językach:

  • Homo sum – człowiekiem jestem,
  • Memento Mori – pamiętaj o śmierci,
  • Vide cul fide – patrz, komu ufać.

Tatuaże wykonywane w warunkach izolacyjnych są powszechnym problem, z którym zmagają się poszczególne jednostki. Wykonywanych tatuaży w warunkach więziennych jest bardzo dużo, a powyżej wymieniłam najpopularniejsze z nich.

Z kolei nawiązując do ubioru wśród więźniów, to tak jak w warunkach wolnościowych, wygląd od zarania dziejów był wizytówką człowieka.

Pierwotnie, gdy w Polsce więźniowie byli przetrzymywani w obozach koncentracyjnych, ubiór tam był z góry przypisany do danego więźnia, każda grupa miała swój znak identyfikacyjny:

  • Czerwony trójkąt – więźniowie polityczni,
  • Dwa naszyte na siebie trójkąty: czerwony i żółty – więźniowie narodowości żydowskiej,
  • Zielony trójkąt – zawodowi przestępcy,
  • Fioletowy trójkąt – Świadkowie Jehowy.

Najczęściej jednak ubiór obozowy stanowiły drelichowe pasiaki lub stare ubrania cywilnie oznakowane olejną farbą, buty o drewnianej podeszwie i skórzanym wierzchu.

W dzisiejszych czasach zakłady karne oferują więźniom stroje, które przypisane są do danego rodzaju zakładu czy popełnionego wcześniej przestępstwa.

W placówkach typu zamkniętego więźniowie mogą korzystać z własnej bielizny oraz butów, a za zgodą dyrektora mogą także korzystać z osobistej odzieży.

W zakładach karnych typu półotwartego osadzeni mają prawo także do własnej bielizny, obuwia oraz do własnej odzieży – tu nie jest wymagana zgoda dyrektora placówki.

Do określenia statusu osadzonego w polskich zakładach karnych stosuje się mundury w różnych oznaczeniach kolorystycznych:

  • Zielony lub niebieski – otrzymują osadzeni niskiego ryzyka na szczegółach pracy, np. w kuchni,
  • Czerwony – otrzymują więźniowie wysokiego ryzyka,
  • Pomarańczowy – nie ma poszczególnego znaczenia, powszechnie stosowany w niektórych więzieniach,
  • Żółty – niskie ryzyko.

Każda zmiana wyglądu wśród więźniów, tak jak w warunkach wolnościowych ma swoje poszczególne znaczenie. Osadzeni bardzo często znaczenia te uzyskują nie tylko z warunków wolnościowych ze środowisk, w których wcześniej się obracali, ale także od innych osadzonych. Dla każdego człowieka wygląd zewnętrzny jest niezmiernie ważny, choć nie zawsze przez wszystkich akceptowalny.

Natalia Pilas

WYDAWCA: STOWARZYSZENIE INICJATYWA OBYWATELSKA “PRO CIVIUM” | WAYS TO GO | 1/2021 | STRONA 13

Informujemy, że czasopismo Ways to Go stało się częścią nowej formuły czasopisma PostPenit. Zapraszamy do lektury. Przepraszamy za powstałe niedogodności.

NUMER 1 | 26.06.2021

Na ten numer Ways to Go musieliśmy trochę poczekać. Jednak jestem pewna, że warto! Wraz z nim prezentujemy Państwu nową odsłonę naszej strony – szybszą, z odświeżonym designem i nowymi opcjami. Od kilku miesięcy pracowaliśmy nad tym, aby nowy numer kwartalnika był obszerny i ciekawy. Nasi redaktorzy spisali się na medal. Czekamy na Państwa opinie i uwagi!

NUMER 2 | 22.12.2020

Z radością publikujemy już drugi numer naszego kwartalnika Ways to Go. W tym wydaniu staraliśmy się przybliżyć na tyle, na ile to możliwe informacje o tym, co naprawdę dzieje się w polskich więzieniach oraz przenalizowaliśmy pewne istotne kwestie prawne dotyczące osób pozbawionych wolności, a także porównaliśmy ze sobą różne systemy penitencjarne w Europie.

NUMER 1 | 9.10.2020

Premiera naszego Kwartalnika to dla nas bardzo ważna chwila. Oddajemy w Państwa ręce treści, które są dla nas istotne i którymi pragniemy się podzielić. Mamy nadzieję, że spełnimy naszą misję – wskażemy tytułowe „drogi wyjścia” osobom, które znalazły się na życiowym zakręcie. Pomoc jest bardzo ważna.

Menu