KWARTALNIK | NR 1/2020 | 09-11.2020 | CZASOPISMO POSTPENITENCJARNE | DAROWIZNA ZA DOSTĘP: 3 PLN

Recydywa

Pojęcie recydywy związane jest z ponownym popełnieniem przestępstwa przez osobę już karaną. Zjawisko to wywołuje zaostrzenie (fakultatywne lub obligatoryjne) kary wobec sprawcy, który już wcześniej popełnił przestępstwo i został za nie ukarany, i który ponownie dokonuje czynu zabronionego.
W art. 64 kodeksu karnego wyróżnia się dwa rodzaje recydywy: recydywę zwykłą (§ 1) oraz multirecydywę (§ 2).

Recydywa zwykła – art. 64 § 1 k. k.

Przesłanki:

  • sprawca popełnił przestępstwo umyślne;
  • został za nie skazany na karę pozbawienia wolności;
  • odbył co najmniej 6 miesięcy orzeczonej kary;
  • popełnia przestępstwo umyślne podobne do tego, za które został skazany;
  • popełnia je w ciągu 5 lat od odbycia kary z pkt 3 (6 miesięcy) ← w doktrynie jest to nazywane terminem przedawnienia recydywy.

Przesłanką recydywy zwykłej nie jest popełnienie wykroczenia. Jest nią natomiast popełnienie przestępstwa umyślnego, czyli zbrodni lub umyślnego występku, za który orzeczono wobec niego karę pozbawienia wolności.

Do przyjęcia recydywy wystarcza, aby sprawca odbył część tej kary – 6 miesięcy. Sprawca może je jednak odbyć z przerwami. Do okresu tego wlicza się czas tymczasowego aresztowania zaliczonego na poczet kary, ale tylko w tej samej sprawie. Spełnia ten wymóg także odbycie kary pozbawienia wolności orzeczonej przez sąd państwa obcego za granicą.

Nie spełnia tego wymogu:

  • darowanie kary w całości na mocy amnestii lub aktu łaski (wymóg ten jest spełniony jedynie w przypadku, gdy sprawca przed darowaniem reszty kary faktycznie odbył
  • 6 miesięcy pozbawienia wolności);
  • pobyt w schronisku dla nieletnich lub w zakładzie poprawczym zaliczony na poczet kary pozbawienia wolności;
  • okres próby w związku z warunkowym zawieszeniem wykonania kary lub warunkowym zwolnieniem z odbycia reszty kary.

Nowe przestępstwo, jakie sprawca popełnia, ma być podobne do tego, za które został skazany → art. 115 § 3. Przestępstwami podobnymi są przestępstwa należące do tego samego rodzaju; przestępstwa z zastosowaniem przemocy lub groźby jej użycia albo przestępstwa popełnione w celu osiągnięcia korzyści majątkowej uważa się za przestępstwa podobne.

Działanie sprawcy w warunkach recydywy specjalnej zwykłej nie powoduje obligatoryjnego zaostrzenia kary względem niego. Sąd może wymierzyć sprawcy karę grzywny, ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności (w zależności od ustawowego zagrożenia danego przestępstwa).

Fakultatywne obostrzenie przewidziane w tym przepisie dotyczy jedynie górnej granicy ustawowego zagrożenia, granica dolna pozostaje bez zmian. Granicę górną sąd może podnieść o połowę z tym, że to obostrzenie nie dotyczy zbrodni (art. 64 § 3 k.k.).

Popełnienie czynu w warunkach recydywy zwykłej uniemożliwia warunkowe umorzenie postępowania wobec sprawcy. Nie wyłącza jednak możliwości warunkowego zawieszenia wykonania kary ani warunkowego zwolnienia z odbycia reszty kary.

Multirecydywa – art. 64 § 2 k. k.

Przesłanki:

  • uprzednie skazanie sprawcy w warunkach recydywy zwykłej;
  • odbycie łącznie co najmniej roku kary pozbawienia wolności;
  • ponowne popełnienie umyślnego przestępstwa przeciwko życiu lub zdrowiu, przestępstwo zgwałcenia, rozboju, kradzieży z włamaniem lub inne przestępstwo przeciwko mieniu popełnione z użyciem przemocy lub groźbą jej użycia;
  • popełnienie wyżej wymienionego przestępstwa w okresie 5 lat od odbycia całości lub części ostatniej kary.

Konsekwencje multirecydywy:

  • obligatoryjne wymierzenie kary pozbawienia wolności;
  • obligatoryjne wymierzenie jej powyżej dolnej granicy ustawowego zagrożenia;
  • fakultatywne podwyższenie górnej granicy ustawowego zagrożenia o połowę.

Multirecydywa obejmuje sytuacje, gdy sprawca popełnia trzecie z kolei przestępstwo umyślne, przy czym skazanie za drugie z kolei przestępstwo miało miejsce w warunkach określonych w art. 64 § 1 k.k. Wiąże się z nadzwyczajnym obostrzeniem kary.

Sąd może wymierzyć jedynie karę pozbawienia wolności i to powyżej dolnej granicy ustawowego zagrożenia → kara wymierzona takiemu sprawcy musi przekraczać co najmniej o miesiąc dolną granicę ustawowego zagrożenia. Wiąże się z tym także brak możliwości (z wyjątkiem sytuacji określonej w art. 60 § 3 i 4) zastosowania do sprawcy nadzwyczajnego złagodzenia kary.

Wyłącza możliwość zastosowania warunkowego umorzenia postępowania. Nie wyłącza, co do zasady, możliwości warunkowego zawieszenia wykonania kary. Okres próby wynosi wówczas, jak w przypadku innych skazanych, od 1 roku do 3 lat. Multirecydywista może zostać warunkowo zwolniony po odbyciu 3/4 kary.

Weronika Ostrowiecka
WYDAWCA: STOWARZYSZENIE INICJATYWA OBYWATELSKA "PRO CIVIUM" | WAYS TO GO | 1/2020 | STRONA 9

Informujemy, że czasopismo Ways to Go stało się częścią nowej formuły czasopisma PostPenit. Zapraszamy do lektury. Przepraszamy za powstałe niedogodności.

NUMER 1 | 26.06.2021

Na ten numer Ways to Go musieliśmy trochę poczekać. Jednak jestem pewna, że warto! Wraz z nim prezentujemy Państwu nową odsłonę naszej strony – szybszą, z odświeżonym designem i nowymi opcjami. Od kilku miesięcy pracowaliśmy nad tym, aby nowy numer kwartalnika był obszerny i ciekawy. Nasi redaktorzy spisali się na medal. Czekamy na Państwa opinie i uwagi!

NUMER 2 | 22.12.2020

Z radością publikujemy już drugi numer naszego kwartalnika Ways to Go. W tym wydaniu staraliśmy się przybliżyć na tyle, na ile to możliwe informacje o tym, co naprawdę dzieje się w polskich więzieniach oraz przenalizowaliśmy pewne istotne kwestie prawne dotyczące osób pozbawionych wolności, a także porównaliśmy ze sobą różne systemy penitencjarne w Europie.

NUMER 1 | 9.10.2020

Premiera naszego Kwartalnika to dla nas bardzo ważna chwila. Oddajemy w Państwa ręce treści, które są dla nas istotne i którymi pragniemy się podzielić. Mamy nadzieję, że spełnimy naszą misję – wskażemy tytułowe „drogi wyjścia” osobom, które znalazły się na życiowym zakręcie. Pomoc jest bardzo ważna.

Menu