KWARTALNIK | NR 1/2020 | 09-11.2020 | CZASOPISMO POSTPENITENCJARNE | DAROWIZNA ZA DOSTĘP: 3 PLN

Rola duchowości w procesie resocjalizacji

Życie duchowe, rozumiane jako świadoma i dobrowolna relacja osoby ludzkiej z Bogiem, stanowi istotny element rozwoju osobowości i kształtowania swojego człowieczeństwa. W pedagogice resocjalizacyjnej, która często skupia się na aspekcie psychologicznym czy społecznym, nie powinno się zaniedbywać zwracania się ku wnętrzu człowieka i wartościom, które nie ograniczają się wyłącznie do sfery materialnej. Rozwijanie duchowości wiąże się jednak z uznaniem dualistycznej koncepcji człowieka, zgodnie z którą jest on istotą duchowo-cielesną, co może być niekiedy problematyczne i budzić u niektórych sprzeciw. Temat religii w społeczeństwie, które ulega stopniowej sekularyzacji, coraz częściej jest spychany na margines, a duchowe aspekty człowieczeństwa są pomijane lub traktowane bez należytej uwagi. A jednak religia wciąż gra istotną rolę w życiu wielu ludzi i może rzeczywiście przysłużyć się resocjalizacji osób osadzonych w więzieniach.

Duchowości, która niesie ze sobą realny potencjał resocjalizacyjny, nie można ograniczyć wyłącznie do mechanicznych praktyk religijnych, polegających na formalnym uczestnictwie w rytuale, jak chociażby udział we mszy świętej. Życie religijne powinno się opierać przede wszystkim na doświadczeniu duchowym, czyli na dobrowolnym, świadomym i twórczym otwarciu się na transcendencję, czyli rzeczywistość przekraczającą granicę poznania zmysłowego, co oczywiście może być podparte różnorodnymi zewnętrznymi praktykami. Dopiero wewnętrzne budowanie relacji z Bogiem podparte osobistą decyzją i „uczuciem religijnym”, którego nie da się wywołać poprzez automatyczne działania, jest w stanie zwiększyć motywację do odnowienia życia moralnego i społecznego w człowieku. Nie powinno się także wymagać, by u ludzi religijnych natychmiast rozwinęła się ponadprzeciętna moralność, umiłowanie dobra i prawdy czy inne zalety przypisywane ludziom świętym, nie brakuje jednak badań, które wskazują na korelację między religijnością a niższą przestępczością wśród ludzi.

Doświadczenie religijne może być dla skazanego okazją do spojrzenia w głąb siebie i poznanie swoich wewnętrznych motywacji, co w rezultacie jest w stanie przynieść przemianę życia, także moralnego, co ma ogromne znaczenie w procesie resocjalizacji.

Poza wewnętrznymi przejawami transcendencji istotną rolę w rozwijaniu duchowości ma zarówno wspólnota, jak i zewnętrzne rytuały, które budują tożsamość wierzącego. Oparte na świadomej decyzji wiary są w stanie wywrzeć pozytywne skutki w skazanym; przykładowo sakrament pokuty i pojednania może spowodować przemienienie poczucia winy na uczucie pokoju i oczyszczenia, co skutkuje potrzebą odpokutowania za popełnione zło czy większą wiarą w siebie. Perspektywa religijna pomaga dostrzec w sobie własną nędzę moralną, a to skłania do uznania swojej winy i pracy nad słabościami, co może mieć wręcz decydujące znaczenie w resocjalizacji osadzonych w więzieniach. I chociaż nawrócenie często stanowi indywidualne doświadczenie przeżyte na osobistej modlitwie, to wspólnota wyznawców tej samej religii podtrzymuje pozytywne skutki konwersji. Dlatego tak ważne jest, aby zakładach karnych istniała nieustannie możliwość wolnego zrzeszania się osób wierzących oraz ich duchowe kierownictwo.

Pedagogika resocjalizacyjna jest silnie powiązana z celami społecznymi i ma pomagać skazanemu w przyswojeniu wartości koniecznych do funkcjonowania w społeczeństwie. I chociaż celem resocjalizacji jest dobro ogółu, to nie może ona pomijać dobra indywidualnej jednostki, która w ujęciu personalistycznym stanowi duchowo-cielesną całość, a jej sens istnienia wykracza o wiele dalej niż osiąganie przyjemności. Taki personalizm w wychowaniu penitencjarnym sprowadza się ostatecznie do poszanowania godności osoby ludzkiej, a także dostrzegania jej sfery duchowej. Istotnym wydaje się, aby wszędzie, również w budynkach zakładów karnych, nie zapominano o religijnych potrzebach skazanych, aby jeszcze lepiej pomóc im w powrocie do społeczeństwa.

Martyna Dyś
WYDAWCA: STOWARZYSZENIE INICJATYWA OBYWATELSKA "PRO CIVIUM" | WAYS TO GO | 1/2020 | STRONA 12

Informujemy, że czasopismo Ways to Go stało się częścią nowej formuły czasopisma PostPenit. Zapraszamy do lektury. Przepraszamy za powstałe niedogodności.

NUMER 1 | 26.06.2021

Nowy

Na ten numer Ways to Go musieliśmy trochę poczekać. Jednak jestem pewna, że warto! Wraz z nim prezentujemy Państwu nową odsłonę naszej strony – szybszą, z odświeżonym designem i nowymi opcjami. Od kilku miesięcy pracowaliśmy nad tym, aby nowy numer kwartalnika był obszerny i ciekawy. Nasi redaktorzy spisali się na medal. Czekamy na Państwa opinie i uwagi!

NUMER 2 | 22.12.2020

Z radością publikujemy już drugi numer naszego kwartalnika Ways to Go. W tym wydaniu staraliśmy się przybliżyć na tyle, na ile to możliwe informacje o tym, co naprawdę dzieje się w polskich więzieniach oraz przenalizowaliśmy pewne istotne kwestie prawne dotyczące osób pozbawionych wolności, a także porównaliśmy ze sobą różne systemy penitencjarne w Europie.

NUMER 1 | 9.10.2020

Premiera naszego Kwartalnika to dla nas bardzo ważna chwila. Oddajemy w Państwa ręce treści, które są dla nas istotne i którymi pragniemy się podzielić. Mamy nadzieję, że spełnimy naszą misję – wskażemy tytułowe „drogi wyjścia” osobom, które znalazły się na życiowym zakręcie. Pomoc jest bardzo ważna.

Menu