Dziecko w toksycznej relacji rodziców

Człowiek rozwija się i realizuje poprzez kontakt z drugim człowiekiem. Dla dziecka relacje między jego rodzicami są prototypem zachowań społecznych i rzutują na jego przyszłe więzi międzyludzkie. Para wychowująca dziecko, która jest w harmonijnej relacji tworzy optymalne warunki do rozwoju. Rodzice pozostający w konflikcie i chaosie czasem powodują, że część ról przeznaczona w rodzinie dla dorosłych, zostaje przejęta przez dzieci.

Istnieje kilka procesów uczestniczących w oddziaływaniu rodziców na dziecko:

  1. Modelowanie– jest to proces, w którym dziecko poprzez obserwację modela, czyli rodzica przyswaja jego zachowania, a następnie je naśladuje. Dzieci biologicznie mają wbudowaną silną tendencję do naśladowania swoich rodziców.
  2. Identyfikacja – podczas procesu identyfikacji następuje rozwój osobowości i postaw, dziecko identyfikuje się z osobami, z którymi jest związane uczuciowo, które są dla niego bliskie. Jeśli partnerzy wychowujący wspólnie dziecko są w konflikcie, jeden z rodziców może otwarcie krytykować drugiego w obecności dziecka bądź do dziecka, co może utrudnić proces identyfikacji z danym rodzicem.
  3. Naśladownictwo – – można rozumieć, jako proces uczenia się ról – na przykład roli matki, roli ojca, tego jak ma wyglądać małżeństwo, rodzicielstwo. Początkowo dziecko naśladuje te wzorce w zabawie, a w dorosłym życiu odtwarza wzorce jakie widziało dorastając.

Można więc wysnuć wniosek, że na dziecko wpływa wszystko co się dzieje w relacji rodziców.

Często jest tak, że opiekunowie mają złudzenie, że dziecko półroczne, roczne, czy nawet jeszcze w życiu płodowym „zapomina”, co działo się między rodzicami czy w jego środowisku. W okresie noworodkowym, niemowlęcym czy poniemowlęcym, człowiek rozwija się bardzo dynamicznie. W żadnym innym okresie nie przechodzimy tak wielu zmian. Dotyczy to nie tylko zmian biologicznych, fizjologicznych, ale również w zakresie funkcjonowania społecznego. Stworzenie wystarczająco dobrej więzi jest głównym aspektem rozwoju osobowości, rzutującym na dorosłe życie. Im dziecko jest starsze tym bardziej jednak będzie cechowała je skłonność do zaangażowania w konflikty rodziców.

Dziecko nie wyniesie dobrych wzorców z domu, w którym doświadczana jest przemoc. Czy to przemoc dotycząca samego dziecka, czy któregokolwiek z domowników. Wzorce zaszczepione w przemocowym domu, mogą skutkować brakiem poczucia bezpieczeństwa, brakiem samodzielności, brakiem poczucia własnej wartości i brakiem zaufania do siebie oraz świata. Warto również pamiętać, że sam fakt obserwowania przez dziecko przemocy jest jej formą.

Jak rozmawiać z dzieckiem?

Ważną myślą jest to, że dobro dziecka jest zależne od dobra rodzica.

Często takie „trwanie w relacji dla dobra dziecka” może przynieść odwrotny skutek. Z jednej strony może być to obrona przed rozstaniem. Możliwe, iż tak naprawdę partnerzy obawiają się konsekwencji rozpadu relacji, wiedzą, że przeszliby ciężkie rozstanie, a z drugiej strony jest to przeniesienie odpowiedzialności na dziecko. W młodym człowieku mogą pojawić się przekonania, że „tata tak cierpi specjalnie dla mnie” lub „jestem winna cierpieniu moich rodziców”.

Dziecko postrzega rodziców jak swoistych bogów. Często może pojawić się w nas pokusa, aby powiedzieć o drugim rodzicu „jaki ten, tata jest zły”, „jaka ta mama jest zła”. Jednak w okresie dzieciństwa, kiedy działa proces identyfikacji dziecko niejako utożsamia się z tymi słowami. Uznaje się za winne. Można przeciwdziałać temu poprzez edukację – najpierw samego siebie a następnie dziecka. Oczywiście, nieodzownym elementem wychodzenia z przemocowych/toksycznych relacji jest terapia nie tylko dziecka, ale również rodzica.

Edukacja może dotyczyć tłumaczenia prostych zachowań, na przykład, że ktoś kto krzyczy czy bije, nie zachowuje się we właściwy sposób. Jeśli dziecko było obserwatorem przemocowego zachowania można dodatkowo przeprosić je, że było świadkiem tej sytuacji. Warto również zwrócić uwagę na to, aby nie przypinać „łatek”. Różnicą jest stwierdzenie, że jakieś zachowanie jest „złe” a nie to, że dana osoba jest „zła”. Dzięki takiej edukacji dziecko nauczy się, że te zachowania, o których mówimy nie są czymś normalnym. Lekcją jaką może wynieść ze słów, że osoby dorosłe nie powinny postępować w określony sposób, na przykład kłamać czy bić może być również to, że dorośli są omylni. Jest to ważna nauka, która w przyszłości pomoże w procesie stawiania granic. Ta forma edukacji zwolni również dziecko z odczuwanego poczucia winy.

Magdalena Kępka
REKLAMA
Trzecie wydanie czasopisma „PostPenit”, a w nim m.in. wywiad z Prezes Zarządu oraz nowymi Pełnomocnikami Zarządu, a także artykuły poświęcone tematyce psychologicznej i prawnej.

NUMER 6

Drugie wydanie odnowionego czasopisma „PostPenit”, a w nim m.in. wywiad z inspektorem Mariuszem Ciarką, Rzecznikiem Prasowym Komendy Głównej Policji, rozważania na temat rodzicielstwa, omówienie kwestii prawnych związanych z funkcjami kar, felieton „Z sali rozpraw”, o traumie w czasach pandemii i co nieco o przemocy seksualnej.

NUMER 5

Pierwsze wydanie nowej odsłony czasopisma „PostPenit”, które jest połączeniem jego poprzedniej wersji oraz „Ways to Go”. Świeże spojrzenie na tematykę penitencjarystyki.

NUMER 4

Wydanie poświęcone w dużej części ofiarom przestępstw i przyczynom powstawania patologii w rodzinach. Także II edycja Konkursu dla Osadzonych.

NUMER 3

W numerze wywiad z Karoliną Sikorą na temat m. in. skazanych działających pro bono oraz materiały publikacje dotyczące problemu resocjalizacji.

NUMER 2

W numerze kilka tematów poświęconych dzieciom skazanych i wpływie osadzonego rodzica na ich rozwój emocjonalny i społeczny.

NUMER 1

W Państwa ręce oddajemy pierwszy numer gazety kolportowanej wyłącznie na terenie jednostek penitencjarnych z przeznaczeniem dla osób pozbawionych wolności.

– To chyba pierwsza taka inicjatywa w Europie – mówi Izabela Jarczewska, przedstawiciel Stowarzyszenia wydającego czasopismo. – Mam nadzieję, że spotka się z zainteresowaniem tej specyficznej grupy czytelników i wyrozumiałością Służby Więziennej.

Czasopismo jest bezpłatne, będzie dostępne na oddziałach mieszkalnych, w świetlicach i poczekalniach przy salach widzeń.

Wszelkie prawa zastrzeżone
Menu