Przestępstwa seksualne wobec dzieci i pedofilia

Temat pedofilii oraz przestępstw seksualnych wobec dzieci budzi emocje, które mimo, że zrozumiałe, często nie pozwalają na opartą na wiedzy i spokojną dyskusję. Te emocje oraz powielana w społeczeństwie popularna narracja nie omija również specjalistów i specjalistek z zakresu pomocy psychologicznej, seksuologicznej, prawniczej, resocjalizacji czy innych. Pomysłem na ten artykuł jest przekazanie od strony naukowej wiedzy na temat osób z zaburzeniem preferencji seksualnych – pedofilów oraz sprawców przestępstw seksualnych wobec dzieci z rozróżnieniem na tych, u których występuje preferencja seksualna wobec dzieci (pedofilia) oraz przestępców niepreferencyjnych, u których dziecko jest obiektem zastępczym z powodu niedostępności preferowanego obiektu seksualnego. Zagadnienie to nie jest jednorodne i obejmuje pojęcia zarówno z zakresu psychologii, co prawa. Czyni to wiele problemów definicyjnych i prowadzi do mylenia pojęć, co jest dodatkowo potęgowane przez mnogość określeń używanych powszechnie w mowie potocznej.

Przestępcy niepreferencyjni

Najpierw chciałbym omówić zagadnienie, które najrzadziej pojawia się w przestrzeni publicznej i z tego względu wiele osób go nie rozumie lub jest nieświadoma jego istnienia. Są to wspomniani już wcześniej przestępcy niepreferencyjni, czyli osoby, które dopuściły się przestępstwa wykorzystania seksualnego dziecka, lecz nie wynika to z zaburzenia preferencji seksualnej a z innych czynników. Jest to zastępcze zaspokajanie potrzeb seksualnych napędzane problemami natury psychicznej. Wybór dziecka jest substytutem preferowanych dorosłych partnerów seksualnych.

Mówiąc o innych czynnikach wpływających na wybór dziecka jako obiektu seksualnego, można wskazywać na jego łatwą dostępność. Sprawcy często wybierają na ofiary dzieci, które znają lub które żyją w ich otoczeniu. Sprawcy niepreferencyjni często są osobami niepewnymi siebie, z niską samooceną czy nawet z antyspołecznym zaburzeniem osobowości i z tego względu łatwiej im podjąć aktywność seksualną z dzieckiem, które postrzegają jako nieoceniające, mniej zagrażające ich samoocenie, łatwiejsze w kontakcie. Znamienny jest fakt, iż większość przypadków wykorzystania seksualnego dzieci następuje po spożyciu przez sprawcę alkoholu lub innych substancji psychoaktywnych. Osłabiają one kontrolowanie się sprawców i sprzyjają łamaniu norm społecznych oraz prawa. Sprawcy niepreferencyjni to często osoby sfrustrowane seksualnie. Frustracja ta może wynikać między innymi z wad wrodzonych narządów płciowych, przewlekłych chorób powodujących np. zaburzenia wzwodu, długotrwałych konfliktów w relacji. Jednostki te charakteryzują się tendencją do krzywdzenia wszystkich, niezależnie od wieku czy płci. Z równie wielką łatwością skrzywdzą dziecko, zwierzę bądź partnerkę. Jedynym kryterium jest łatwość i dostępność. Sprawcami tego typu mogą też być osoby, które mimo, że dobrze rozwinięte na wielu płaszczyznach życia psychicznego, nie widzą granicy między zdrowymi aktywnościami seksualnymi a wykorzystaniem. Są to osoby eksperymentujące w seksie i aktywność seksualną z dzieckiem również będą traktować jako seksualny eksperyment. Wśród innych chorób, które przyczyniają się u nich do popełnienia przestępstwa wykorzystania seksualnego dziecka można wymienić: zaburzenia osobowości, zaburzenia psychotyczne, otępienie starcze, organiczne zmiany w ośrodkowym układzie nerwowym, niepełnosprawność umysłowa w stopniu lekkim, zaburzenia nastroju, lękowe, inne zaburzenia parafilne (preferencji seksualnych).

Kim jest pedofil?

Pedofilia to zaburzenie psychiczne przejawiające się zaburzeniem preferencji seksualnych. Jest to pojęcie medyczne. Osoba taka przez okres przynajmniej sześciu miesięcy odczuwa podniecające seksualne fantazje, popęd lub przejawia zachowania o naturze seksualnej wobec dzieci przed okresem dojrzewania, czyli takich, które nie przejawiają drugorzędowych cech płciowych, np.: powiększenie piersi, owłosienie łonowe, zaokrąglenie bioder u dziewczynek (niezależnie od momentu wejścia w fazę dojrzewania, wszystkie dzieci przed trzynastym rokiem życia są objęte tą kategorią). Osoba ta działa pod wpływem popędu lub popęd i fantazje powodują znaczny niepokój lub problemy międzyludzkie. W kategorię tę nie wchodzą wyłącznie osoby dorosłe, ale również może być to osoba w wieku minimalnie 16 lat lub przynajmniej pięć lat starsza od obiektu czy obiektów pożądania. Warte zaznaczenia jest wykluczenie z tej grupy osoby w późnym momencie dojrzewania, ale pozostającej w długotrwałym związku z osobą 12/13 letnią. Stąd trzeba być ostrożnym przy stawianiu takiej diagnozy wobec osoby tak młodej.

Bardzo ważne jest podkreślenie, że występowanie pedofili nie jest jednoznaczne z popełnianiem przez tę osobę przestępstwa seksualnego wobec dziecka. Pedofilia jest zaburzeniem psychicznym i choć trwałym, nie gwarantuje, że osoba ta popełni przestępstwo seksualne wobec dziecka. Pedofilii nie można wyleczyć, jednakże zjawiska współwystępujące mogą podlegać zmianom podczas terapii oraz działań resocjalizacyjnych. Specjaliści powinni podjąć pracę w ramach działań prewencyjnych nad poczuciem winy, poczuciem wstydu, silną frustracją seksualną, poczuciem odosobnienia, tendencją do aktywności seksualnych z dziećmi.

Zgodnie z Kodeksem Karnym wszelka aktywność seksualna z dzieckiem, które nie ukończyło 15 roku życia (art. 200) jest nielegalna. Aktywność taka może wynikać z zaburzonych preferencji seksualnych lub być zastępczym sposobem realizacji potrzeby seksualnej sprawcy. Niezależnie od przyczyn, akt ten będziemy nazywać czynem pedofilnym. Tu łatwo o pomieszanie pojęć. Pedofilia to zaburzenie preferencji seksualnych. Jest to pojęcie medyczne. Osoba, która posiada to zaburzenie nie musi popełnić przestępstwa seksualnego na dziecku (pedofilnego). Jeśli jednak taka osoba popełni takie przestępstwo, to będzie ono wynikiem jego zaburzenia preferencji seksualnych. Istnieją również osoby, które nie mają pedofilnego zaburzenia preferencji seksualnych a popełniają przestępstwa pedofilne. Pamiętajmy zatem, czyn pedofilny nie musi być dokonany przez pedofila.

Wika Balcerzak
Trzecie wydanie czasopisma „PostPenit”, a w nim m.in. wywiad z Prezes Zarządu oraz nowymi Pełnomocnikami Zarządu, a także artykuły poświęcone tematyce psychologicznej i prawnej.

NUMER 6

Drugie wydanie odnowionego czasopisma „PostPenit”, a w nim m.in. wywiad z inspektorem Mariuszem Ciarką, Rzecznikiem Prasowym Komendy Głównej Policji, rozważania na temat rodzicielstwa, omówienie kwestii prawnych związanych z funkcjami kar, felieton „Z sali rozpraw”, o traumie w czasach pandemii i co nieco o przemocy seksualnej.

NUMER 5

Pierwsze wydanie nowej odsłony czasopisma „PostPenit”, które jest połączeniem jego poprzedniej wersji oraz „Ways to Go”. Świeże spojrzenie na tematykę penitencjarystyki.

NUMER 4

Wydanie poświęcone w dużej części ofiarom przestępstw i przyczynom powstawania patologii w rodzinach. Także II edycja Konkursu dla Osadzonych.

NUMER 3

W numerze wywiad z Karoliną Sikorą na temat m. in. skazanych działających pro bono oraz materiały publikacje dotyczące problemu resocjalizacji.

NUMER 2

W numerze kilka tematów poświęconych dzieciom skazanych i wpływie osadzonego rodzica na ich rozwój emocjonalny i społeczny.

NUMER 1

W Państwa ręce oddajemy pierwszy numer gazety kolportowanej wyłącznie na terenie jednostek penitencjarnych z przeznaczeniem dla osób pozbawionych wolności.

– To chyba pierwsza taka inicjatywa w Europie – mówi Izabela Jarczewska, przedstawiciel Stowarzyszenia wydającego czasopismo. – Mam nadzieję, że spotka się z zainteresowaniem tej specyficznej grupy czytelników i wyrozumiałością Służby Więziennej.

Czasopismo jest bezpłatne, będzie dostępne na oddziałach mieszkalnych, w świetlicach i poczekalniach przy salach widzeń.

Wszelkie prawa zastrzeżone
Menu