Trauma w dobie pandemii

Globalna pandemia COVID-19 wciąż ma znaczący wpływ na ludzkie życie. Każdego dnia dowiadujemy się o chorych, bezpośrednio doświadczających fizycznych objawów, będących widoczną konsekwencją koronawirusa. Dodatkowo, pandemia przyczyniła się do znacznego pogorszenia życia, zarówno w aspekcie społeczno-ekonomicznym, jak i psychologicznym (Khan i in., 2019; WHO, 2020). Ryzyko napadów lękowych, ataków paniki, fobii społecznej, bezsenności, depresji i innych zaburzeń psychicznych znacząco wzrosło w związku z żałobą, stratą najbliższych, izolacją, utratą pracy, mniejszymi zarobkami i szeroko pojętą obawą jutra. Ponadto w społeczeństwie zaobserwowano również wzrost spożycia alkoholu oraz narkotyków (Panchal, Kamal, Cox, Garfield, 2021).

W trakcie obecnej pandemii COVID-19, ludzie doświadczają traumatogennych stresorów, związanych z koronawirusem i ciężkością jego objawów. Podobnie wygląda sytuacja pacjentów chorujących na COVID-19, znajdujących się w obliczu śmierci. Dodatkowo stresorem jest bycie świadkiem cierpienia członków rodziny, najbliższych, nierzadko nawet ich śmierci. Utrata osób najbliższych, a także ekspozycja na drastyczne szczegóły pokazywane w mediach to kolejne traumatyczne przeżycia (Tucker, Czapla, 2021).

Wyniki amerykańskiego badania internetowego, obejmującego ponad 5000 osób dorosłych, opublikowanego przez Centers for Disease Control and Prevention (CDC) pokazują, że 40% badanych wskazało u siebie co najmniej jeden niekorzystny problem ze zdrowiem psychicznym, który związany jest właśnie z pandemią COVID-19. Dodatkowo, 30% osób w badaniu wykazało cechy lęku bądź depresji, 13% badanych zażywało substancji (forma radzenia sobie), natomiast ponad 10% poważnie rozważało samobójstwo w dniach poprzedzających badanie.

Badania pokazują, że wymieniowe wcześniej katastrofy pandemiczne związane ze zdrowiem mogą prowadzić do pojawienia się symptomów zespołu stresu pourazowego –  PTSD (Asukai i in., 2002; Hawryluck i in., 2004; Jeong i in., 2016). Został on określony jako „drugie tsunami” w pandemii COVID-19 (Dutheil, Mondillon, Navel, 2021). Zespół stresu pourazowego (PTSD) pojawia się w następstwie przeżycia bądź bycia świadkiem traumatycznego wydarzenia. Zaburzenie to objawia się ponownym przeżywaniem zdarzenia wywołującego traumę, czyli flashbackami (retrospekcją) i koszmarami sennymi. Ponadto, PTSD charakteryzuje się także unikaniem sytuacji, które mogą spowodować powrót myśli o traumatycznym wydarzeniu. Osoba doświadczająca traumy może mieć też problem ze zmianami nastroju, czuć się przytłoczona emocjami takimi jak smutek, złość czy przerażenie (APA, 2020).

Warto również zwrócić uwagę na ryzyko negatywnych psychospołecznych skutków pandemii na dobrostan psychiczny młodych osób (Dalton, Rapa, Stein, 2020). U większości dzieci i młodzieży narażonych na traumatyczne wydarzenia dochodzi do krótkotrwałego stresu psychicznego (Danese, Smith, Chitsabesan, Dubicka, 2020). U niektórych osób jednak, zwłaszcza tych żyjących w rodzinach doświadczających długotrwałego stresu, objawy nie ustępują samoistnie tylko stają się trwałe i wręcz obezwładniające, uniemożliwiające codzienne funkcjonowanie (Yule, Perrin, Smith, 2001). Chociaż pandemia COVID-19 nie u wszystkich osób związana będzie z rozwojem PTSD, sytuacja pandemiczna zwiększa ryzyko występowania traumatycznych doświadczeń, a także wystąpienia cPTSD (złożonego zespołu stresu pourazowego) (Vézina, Brend, Beeman, 2020). W przypadku dzieci żyjących w środowiskach społecznie dyskryminowanych czy charakteryzujących się ubóstwem sytuacja pandemiczna może stać się traumatycznym doświadczeniem z dzieciństwa, generując wręcz toksyczny poziom stresu w życiu młodej osoby (Holmes i in., 2020).

Mówiąc o pandemii, należy też poruszyć temat systemów opieki zdrowotnej, dla których COVID-19 stał się pasmem ciągłych wyzwań. Pracownicy służby zdrowia nieustannie konfrontują się z potencjalnym zarażeniem wirusa, chorobą i wszechobecną w szpitalach śmiercią. Badania wykazały, że asystenci medyczni, laboratoryjni, radiologiczni i technicy farmaceutyczni są jedną z najbardziej wrażliwych grup w kontekście obciążenia dystresem psychicznym (czyli, potocznie mówiąc, stresem szkodliwym i nieprzyjemnym) (Beschoner i in., 2020). Objawy depresji wiązały się z niewystarczającą regeneracją w czasie wolnym, zwiększonym spożyciem alkoholu i mniejszym zaufaniem do współpracowników. Ogólny wysoki poziom lęku u tej grupy wiązał się z dodatkowym strachem przed zarażeniem się wirusem COVID-19. Ponadto w badaniu pokazano, że wyższy poziom wsparcia społecznego oraz optymizmu obniżały ryzyko wystąpienia depresji i uogólnionego lęku, a zasoby wewnętrzne (psychospołeczne) okazały się najważniejsze w obliczu radzenia sobie z pandemią (Schug i in., 2021).

Pandemia COVID-19 ma charakter nie tylko ogólnoświatowy, ale też i międzypokoleniowy. Tak naprawdę każdy z nas odczuwa jej skutki, niezależnie od wieku, płci czy miejsca zamieszkania. W nowej, pandemicznej rzeczywistości istotna jest zarówno sieć wsparcia społecznego, jak i nasze własne zasoby wewnętrzne czy też styl radzenia sobie ze stresem. Są one bowiem czynnikami, które pozwalają znacznie obniżyć ryzyko pojawienia się traumy, a co za tym idzie, objawów PTSD czy cPTSD. Aby zapobiegać negatywnym skutkom stresu oraz wcześniej wymienionym zaburzeniom, dobrze jest czasem znaleźć czas dla samych siebie, wziąć oddech i chociaż przez moment odpocząć od trudnych emocji jakich doświadczamy. Pandemia to czas zaskakujący i też wymagający, często wręcz pochłaniający naszą całą energię. Dbajmy o naszą wewnętrzną siłę. Starajmy się utrzymać zdrowy balans, mimo, że okoliczności nam tego nie ułatwią.

Aleksandra Szczęsnowicz
Trzecie wydanie czasopisma „PostPenit”, a w nim m.in. wywiad z Prezes Zarządu oraz nowymi Pełnomocnikami Zarządu, a także artykuły poświęcone tematyce psychologicznej i prawnej.

NUMER 6

Drugie wydanie odnowionego czasopisma „PostPenit”, a w nim m.in. wywiad z inspektorem Mariuszem Ciarką, Rzecznikiem Prasowym Komendy Głównej Policji, rozważania na temat rodzicielstwa, omówienie kwestii prawnych związanych z funkcjami kar, felieton „Z sali rozpraw”, o traumie w czasach pandemii i co nieco o przemocy seksualnej.

NUMER 5

Pierwsze wydanie nowej odsłony czasopisma „PostPenit”, które jest połączeniem jego poprzedniej wersji oraz „Ways to Go”. Świeże spojrzenie na tematykę penitencjarystyki.

NUMER 4

Wydanie poświęcone w dużej części ofiarom przestępstw i przyczynom powstawania patologii w rodzinach. Także II edycja Konkursu dla Osadzonych.

NUMER 3

W numerze wywiad z Karoliną Sikorą na temat m. in. skazanych działających pro bono oraz materiały publikacje dotyczące problemu resocjalizacji.

NUMER 2

W numerze kilka tematów poświęconych dzieciom skazanych i wpływie osadzonego rodzica na ich rozwój emocjonalny i społeczny.

NUMER 1

W Państwa ręce oddajemy pierwszy numer gazety kolportowanej wyłącznie na terenie jednostek penitencjarnych z przeznaczeniem dla osób pozbawionych wolności.

– To chyba pierwsza taka inicjatywa w Europie – mówi Izabela Jarczewska, przedstawiciel Stowarzyszenia wydającego czasopismo. – Mam nadzieję, że spotka się z zainteresowaniem tej specyficznej grupy czytelników i wyrozumiałością Służby Więziennej.

Czasopismo jest bezpłatne, będzie dostępne na oddziałach mieszkalnych, w świetlicach i poczekalniach przy salach widzeń.

Wszelkie prawa zastrzeżone
Menu