Wpływ negatywnych postaw rodzicielskich na kształtowanie się późniejszych zachowań antyspołecznych

Na przestrzeni ostatnich lat obserwowany jest wzrost zachowań antyspołecznych dzieci i młodzieży krajów wysokorozwiniętych. Zjawisko to jest szczególnie niepokojące, zważywszy na fakt, że cechują się one niedostosowaniem do pełnionych ról i agresją, mogą prowadzić do przestępczości, nadużywania alkoholu, bezrobocia oraz zaburzeń psychicznych w okresie dorosłości. Utrudniają również funkcjonowanie w obszarze bliskich relacji. Skłania to do rozważań o przyczynach i możliwych sposobach zapobiegania opisywanym skłonnościom. Z rezultatów współczesnych badań wynika, że wszelkie zachowania niepożądane stanowią efekt interakcji czynników genetycznych i społecznych. Ze wszystkich oddziaływań środowiskowych, kluczowe znaczenie przypisuje się relacji dziecka z bliskimi opiekunami. Oznacza to, że dom rodzinny pełni niezwykle ważną rolę w procesie kształtowania funkcjonowania psychospołecznego człowieka od jego narodzin. Całokształt kontaktów pomiędzy rodzicami i dzieckiem ujmuje się jako postawy rodzicielskie.

W idealnym świecie, wszyscy rodzice nastawieni byliby na rzeczywiste potrzeby dziecka. Akceptacja, stawianie wymagań dostosowanych do możliwości i wspomaganie rozwoju przy jednoczesnym poszanowaniu godności i indywidualności młodego człowieka to podstawowe fundamenty pozytywnych postaw rodzicielskich. Sprzyjają one nabywaniu pożądanych wzorców i kształtowaniu adaptacyjnych zachowań. Na przeciwnym biegunie ukazują się: nadmierny dystans i zwrócenie się przeciw, poza lub obok dziecka. To przykłady niewłaściwych postaw rodzicielskich, w konsekwencji których wzrasta prawdopodobieństwo wystąpienia zaburzeń nerwicowych, aspołecznych i wreszcie – zachowań antyspołecznych.

Tutaj szczególnie zagrażająca jest niestabilność i surowość opiekuna. Obserwacja rodziców dzieci z zachowaniami antyspołecznymi pozwoliła stwierdzić, że są oni często mniej pozytywni oraz bardziej niekonsekwentni i pobłażliwi w porównaniu do tych, których styl wychowawczy można określić jako zrównoważony i sprzyjający. Ponadto ich sposób pełnienia funkcji rodzicielskich cechują kary i krytyka.

Warto podkreślić, że nadmierna kontrola i ograniczenie swobody dziecka nie są jedynymi czynnikami sprzyjającymi ujawnieniu się zachowań antyspołecznych. Rezultaty badań jednoznacznie wskazują na to, że brak zaangażowania i odpowiedniego nadzoru wobec aktywności dzieci równie silnie zwiększają prawdopodobieństwo ich wystąpienia. Taka postawa rodzicielska, często kojarzona z beztroską i liberalizmem, może w rzeczywistości oznaczać deficyty odpowiedzialności i obojętność wobec potrzeb dziecka. Ograniczenie wspólnie spędzanego czasu i brak poczucia bezpieczeństwa negatywnie wpływają na koncentrację, rujnują zaufanie i zwiększają skłonność do popadania w konflikty.

Negatywne postawy rodzicielskie utrudniają lub zniekształcają rozwój jednostki. Zgodnie z teorią społecznego uczenia się, określone zachowania dziecka nabywane są na drodze modelowania i wzmacniania, będących pochodną interakcji z opiekunami. Zatem, powstawania zaburzeń antyspołecznych jest procesem, który może mieć swój początek w dzieciństwie. Trudne doświadczenia w relacji z rodzicami bezpośrednio wpływają na psychospołeczne funkcjonowanie jednostki. Brak poczucia bezpieczeństwa i niezdolność  do zaufania czy kontroli impulsów utrudniają tworzenie relacji i pełnienia ról. Okres dzieciństwa to czas, w którym umysł człowieka jest najbardziej plastyczny i najsilniej oddziałuje na niego środowisko. To nie tylko moment internalizacji wartości, ale również zdobywania wiedzy o sobie i świecie. Takie zjawiska, jak przemoc domowa, nadużywanie narkotyków, depresja matek czy niski status społeczny wpływają na działania całego systemu w rodziny, w tym również na style wychowawcze opiekunów. Dlatego niezwykle ważne jest to, żeby wsparciem obejmować nie tylko dzieci, ale również rodziców.

Tematyce wpływu postaw rodzicielskich na kształtowanie się zachowań antyspołecznych będziemy przyglądać się bliżej w kolejnych numerach naszego czasopisma. Jest to niezwykle ważne zagadnienie, zwłaszcza dla Stowarzyszenia, które realizuje program „Wsparcie Rodzinie” oraz „przeMOC w Rodzinie”.

Milena Sielicka
REKLAMA

NUMER 6

NOWY
Drugie wydanie odnowionego czasopisma „PostPenit”, a w nim m.in. wywiad z inspektorem Mariuszem Ciarką, Rzecznikiem Prasowym Komendy Głównej Policji, rozważania na temat rodzicielstwa, omówienie kwestii prawnych związanych z funkcjami kar, felieton „Z sali rozpraw”, o traumie w czasach pandemii i co nieco o przemocy seksualnej.

NUMER 5

Pierwsze wydanie nowej odsłony czasopisma „PostPenit”, które jest połączeniem jego poprzedniej wersji oraz „Ways to Go”. Świeże spojrzenie na tematykę penitencjarystyki.

NUMER 4

Wydanie poświęcone w dużej części ofiarom przestępstw i przyczynom powstawania patologii w rodzinach. Także II edycja Konkursu dla Osadzonych.

NUMER 3

W numerze wywiad z Karoliną Sikorą na temat m. in. skazanych działających pro bono oraz materiały publikacje dotyczące problemu resocjalizacji.

NUMER 2

W numerze kilka tematów poświęconych dzieciom skazanych i wpływie osadzonego rodzica na ich rozwój emocjonalny i społeczny.

NUMER 1

W Państwa ręce oddajemy pierwszy numer gazety kolportowanej wyłącznie na terenie jednostek penitencjarnych z przeznaczeniem dla osób pozbawionych wolności.

– To chyba pierwsza taka inicjatywa w Europie – mówi Izabela Jarczewska, przedstawiciel Stowarzyszenia wydającego czasopismo. – Mam nadzieję, że spotka się z zainteresowaniem tej specyficznej grupy czytelników i wyrozumiałością Służby Więziennej.

Czasopismo jest bezpłatne, będzie dostępne na oddziałach mieszkalnych, w świetlicach i poczekalniach przy salach widzeń.

Menu